Jan Rosier

Jozeph de Haan dankt zijn leven aan 'Boer enVrouw'Rosier -Jan Rosier en Martje Rosier-Boelens worden woensdag postuum geëerd met de Yad Vashem onderscheiding. De onderscheiding wordt in ontvangst genomen door Siebrendina Meindertsma Rosier. Zij is het enige kind van Jan en Martje Rosier dat nog in leven is. - FERWERT Haar ouders worden geprezen omdat zij in de Tweede Wereldoorlog onderdak boden aan Jozeph de Haan. Zijn levensverhaal diende als basis voor de aanvraag van de Yad Vashem onderscheiding 'Rechtvaardigen onder de Volkeren'. De Haan emigreerde na de oorlog naar Zuid Afrika en woont nu in Australië. In augustus 2010 was er het weerzien met de familie Rosier in Ferwert, op de boerderij de Heskampen – de onderduikplek van Jozeph. Het was een hartverwarmende reünie met de kinderen en verdere familie en bekenden van Jan en Martje Rosier-Boelens. Vervaagde herinneringen kwamen terug. Sommige vragen over wat er nou precies gebeurd was werden alsnog beantwoord. En andere vragen bleven een vraag of riepen juist vragen op. - Toen in 1940 de Tweede Wereldoorlog uitbrak woonden Jozeph de Haan en zijn Broer Appie nog bij hun ouders in de Blasiusstraat in Amsterdam. Beide zoons hielpen hun vader en moeder in de koosjere slagerij, een goedlopende zaak midden in het Joodse Amsterdam. In de jaren dertig was in Duitsland Hitler aan de macht gekomen. Hij had twee doelstellingen: uitbreiding van het Duitse Rijk en vernietiging van alle Joden in Europa. Op10 mei 1940 werd Nederland door Duitsland bezet, een dag die bij Jozeph in het geheugen gegrift staat. - In de eerste oorlogsjaren ging het leven in Nederland min of meer zijn gangetje, maar niet voor de Joden. Zij werden steeds meer in hun rechten beknot, ze verloren hun banen, hun bezittingen werden afgenomen, hun winkels werden gesloten, ze werden gedwongen in Amsterdam in een getto te gaan wonen en vanaf mei1942 moesten ze een ster gaan dragen. Alle Joden kregen een oproep voor Westerbork, van waaruit ze op transport gingen naar zogenaamde werkkampen in Polen en Duitsland. In werkelijkheid werden ze in de vernietigingskampen vermoord. Dat lot trof de broer van Jozeph en zijn vader met zijn tweede vrouw (zijn moeder was al overleden in1941). Jozeph overleefde de oorlog dankzij onder andere het echtpaar Rosier, bij wie hij zestien maanden was ondergedoken. De twee mannen van het verzet die Jozeph in Amsterdam ophaalden en naar Friesland brachten spraken van 'het vrije Friesland'. Met een slecht vals persoonsbewijs en onder de naam Willem Walvis dook Jozeph eerst onder op de boerderij van Vermeulen. Na een waarschuwing voor verraad vluchtte hij het land in en in een greppel ontmoette hij Appie Rijksman. Deze zat ook ondergedoken op een boerderij in de buurt en was eveneens gewaarschuwd. Samen verborgen ze zich in greppels tot boer Klaas Dreijer hen vond. Zes weken lang verstopte hij de twee in een leegstaande schuur en zijn kinderen kwamen iedere dag eten brengen. Hij gaf Jozeph en Appie een stok waarmee ze over de sloten konden springen. Jozeph belandde ooit eens in het water, omdat de stok brak. - Na nog enige angstige situaties vond Klaas Dreijer uiteindelijk zijn bevriende buren, Jan en Martje Rosier, bereid om Jozeph op hun grote boerderij de Heskampen te laten onderduiken. Appie vond een onderkomen op de boerderij van de familie Folkertsma. Zelf hadden Klaas en Jetske Dreijer al een Joods meisje in huis, Elsje Barend. In geen provincie in Nederland waren zoveel Joden ondergedoken als in Friesland. - De boerderij van Jan en Martje Rosier-Boelens lag in Ferwert. Ze hadden zes kinderen in de leeftijd van circa 20 tot 35 jaar van wie er enkelen al waren getrouwd. Het familieleven was belangrijk bij de Rosiers. Op zondagavond zat de hele familie om de tafel in de mooie kamer. Er werd gezellig thee gedronken, veel gelachen en gesproken over het boerenbedrijf. Maar er werd ook gesproken over de gevaren en de geheimhouding van de onderduiker. Jozeph hield zich bewust buiten dit familiegebeuren. Verder kwam hij wel door het hele huis, eigenlijk over de hele boerderij en 's avonds ook wel buiten. Hij werd een echte boerenknecht, en nog een goede ook. Hij hielp met melken, boter maken, bij de geboorte van kalveren en lammeren en hij kon wol spinnen als de beste. - Eerst verbleef Jozeph in een soort hok achter op het land. Maar de omstandigheden daar waren erg slecht. Toen Martje hoorde dat de ratten de sokken van zijn voeten vraten, werd er in huis een geheime slaapplaats gemaakt. In de hooivoorraad werd een 'hol' gemaakt waarin Jozeph zich moest verstoppen als er visite kwam. - Jan en Martje waren zeer gelovig. Bidden voor en na het eten, lezen in de bijbel na de maaltijden en 's avonds lezen en bidden voor het naar bed gaan. Op hun verzoek nam Jozeph deel aan de lezingen. De grootste vriend van Jozeph op de boerderij was wel hun herdershond Herta. Bij ieder onraad blafte ze zo hard dat iedereen gewaarschuwd werd en op zijn hoede was. En Jozeph dook meteen zijn geheime bergplaats in. Tot tweemaal toe heeft Herta op die manier voorkomen dat Jozeph ontdekt werd. Dat zou vreselijke consequenties hebben gehad, niet alleen voor Jozeph, maar ook voor de familie Rosier. Want er stonden zware straffen op het onderdak bieden aan Joden en vluchtelingen. Boer en Vrouw Rosier, zoals Jozeph ze noemde, waren slim. Net als bijna alle Friezen hadden ze een hekel aan de Duitsers. Toen Duitse soldaten op een fiets op de boerderij kwamen en om eten vroegen, heeft Jan ze onverbiddelijk zonder iets weggestuurd. Na afloop zei hij: 'als je ze één keer wat geeft, komen ze terug voor meer.' Hoewel Jozeph nooit heeft gezegd dat hij een Jood was, begreep de hele familie dat ze zijn verblijf geheim moesten houden. Zeker is dat Jan en Martje van zijn Joodse achtergrond op de hoogte waren. Jan heeft later gezegd dat de familie er trots op was een Jood te mogen en kunnen verbergen. 'It was the right thing to do.' - Direct na de bevrijding is Rosier Jozeph met Boer en Vrouw Rosier naar hun kerk gegaan, om iedereen te laten zien wat Jan en Martje in de oorlog hadden gedaan. Juist om wat ze gedaan hebben, Jozeph de Haan geheel belangeloos en met gevaar voor eigen leven een veilig onderkomen bieden, worden ze geëerd door Yad Vashem met de onderscheiding 'Rechtvaardigen onder de Volkeren'. Hun namen zullen voor altijd gebeiteld staan in de Eremuur van Yad Vashem in Jeruzalem. De onderscheiding voor Klaas en Jetske Dreijer zal in het voorjaar aan hun nabestaanden worden overhandigd in Canada. -Bron: Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland, 09 januari 2012.

Bron: Een Laatste Saluut