Jelle Swart

Jelle Swart, geboren 28 april 1902 in Zwolle, woont bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Delfzijl en is sleepbootkapitein. Na het overlijden van zijn echtgenote op 15 mei 1940 hertrouwt hij op 27 december 1942 met de Duitse weduwe Frederika Bittner-Strucken. Zij brengt vijf kinderen uit haar eerste huwelijk mee. Haar oudste zoon (Wilhelm) is bij de Wehrmacht gesneuveld tijdens de veldtocht door Rusland. Haar dochter (Martha, 20) wordt bij aankomst in Nederland lid van de Nationaal Socialistische Beweging. Als op een dag haar zoon Werner thuiskomt in het uniform van de NSB-organisatie Jeugdstorm is voor Jelle de maat vol: er ontstaat een huiselijke ruzie waarbij Werner door Jelle uit huis wordt gezet. Prompt doet Werner bij de politie aangifte tegen Jelle wegens het luisteren naar Radio Oranje en het uiten van kritiek op de Duitse bezetter. Dat loopt met een sisser af, maar om zich te vrijwaren van elke verdenking dat hij lid van de NSB zou zijn, besluit Jelle naar Engeland uit te wijken. Met zijn sleepboot heeft hij veel gevaren voor het Statisches Slepbetrieb in Dortmund. De Duitse rederij in Amsterdam, Warzee, wil hem dan ook graag hebben voor de vaart op Noorwegen. Op 5 september 1944 is hij met het motorschip ‘Nord 112’ in Noorse wateren. Samen met Arie van Papeveld en Jan Hartwig verlaat hij het schip met het doel naar Zweden te gaan. Dat lukt, ze bereiken de Zweedse grens en worden daar opgevangen door het Nederlandse consulaat in Stockholm. Die zorgt ervoor dat Jelle per vliegtuig op 1 september 1944 naar Engeland wordt gebracht. Daar meldt Jelle zich bij de marine.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders