Jacobus (Sjaak) Klaris

KLARIS (Jacobus, roepnaam Sjaak), vermeld in “Het spoor terug” driedelige documentaire van de VPRO over dwangarbeid in Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij is geboren te Rotterdam op 7 juni 1916. Hij trouwt in 1938 en woont in 1944 met zijn vrouw en vier kinderen in de Rotterdamse wijk Kralingen-West, op het adres Schoutenstraat 136a. Wanneer op 10 november 1944 daar de razzia plaatsvindt is Sjaak 28 jaar oud en behanger. Hij wordt opgepakt en weggevoerd naar Kamp Rees (Ausländerlager Groin) zo’n 10 kilometer verwijderd van de grens met de Achterhoek. Daar worden ruim 3000 razziaslachtoffers uit Rotterdam, Den Haag, Apeldoorn, Haarlem en Delft, onder de meest gebrekkige omstandigheden gehuisvest in een verlaten dakpannenfabriek met tochtgaten. Het werk, tankgrachten graven in stugge rivierklei, moet worden verricht met ontoereikend materiaal. Het kampregiem, onder leiding van Heinze en Röhrig, was extreem gewelddadig en de (medische) verzorging nog minder dan die van beesten, vooral in de ziekenbarak in Empel. In het kamp (dat erger is dan andere erge kampen) heersen onmenselijke situaties door slavernij, geweld, uithongeren en sadisme. Bij het minste of geringste vermoeden van ongehoorzaamheid worden mannen afgeranseld. Sommige mannen moeten eerst een Wals (de Engelse of de Weense) uitkiezen, waarna zij stokslagen krijgen op het ritme van de muziek. Sjaak doet twee vluchtpogingen. De eerste mislukt. Hij wordt opgepakt bij het station en teruggestuurd naar het kamp, waar hij volledig in elkaar wordt geslagen. Wanneer hij na enige tijd is hersteld, doet hij een twee poging. En met succes. Hij komt in Almelo, waar hij via het Rode Kruis mee kan met een militaire trein. Mede door de vele beschietingen kent de terugreis veel hindernissen en neemt zo’n 14 dagen in beslag. Als zijn vrouw nog denkt dat Sjaak nog in Duitsland is, staat hij al bijna voor de deur. Zij was ook onderweg naar huis, en loopt pardoes haar man tegen het lijf. Later noemt ze die dag de mooiste uit haar leven. Na de oorlog worden uit het huwelijk nog enkele kinderen geboren.

Bron: Stadsarchief Rotterdam