Wilhelmus Theodorus Jacobus Pistorius

Wilhelm Pistorius leidde een avontuurlijk en bewogen leven, waarin de Spaanse Burgeroorlog en de Tweede Wereldoorlog een centrale rol speelden. Geboren rond 1898, werkte hij als jongeman in de Limburgse mijnen en werd opgeroepen voor militaire dienst. Door werkloosheid besloot hij in 1936 naar Spanje te vertrekken om te vechten in de Spaanse Burgeroorlog, waar hij zich aansloot bij de Republikeinse XVde Brigade. In augustus 1937 raakte hij gewond en begin 1938 deserteerde hij uit Spanje. Via Marseille en Parijs probeerde hij terug te keren naar Nederland, maar werd door de Nederlandse consul niet financieel gesteund vanwege zijn vrijwillige deelname aan het communistische leger. In augustus 1938 trad Pistorius toe tot het Franse Vreemdelingenlegioen, waar hij zijn basisopleiding in Algerije volgde en later vocht in Senegal en Tunesië tegen Duitse en Italiaanse troepen. Na de overgave van de As-mogendheden in mei 1943, beëindigde hij zijn vijfjarige dienst en meldde zich in oktober 1943 bij de Nederlandse strijdkrachten in Engeland, waar hij diende bij de Prinses Irene Brigade. Hij nam deel aan de bevrijding van Nederland en diende na de oorlog ook in Nederlands-Indië. In 1951 werd Pistorius door een krijgsraad veroordeeld tot acht maanden gevangenisstraf en degradatie wegens desertie naar het Vreemdelingenlegioen en andere militaire overtredingen. Hij vertrok daarop zonder toestemming terug naar het legioen, dat hem niet meer wilde accepteren. Uiteindelijk meldde hij zich in 1952 bij de marechaussee. Zijn familie beschouwde hem als het zwarte schaap, wetende dat hij in Spanje had gevochten, maar niet precies aan welke kant. Pistorius stond bekend als een vechtjas met een moeilijk aan te passen karakter, wat zijn turbulente militaire loopbaan verklaart.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)

Wilhelmus Theodorus Jacobus Pistorius, geboren in 1907 in Simpelveld, groeit op in een arbeidersmilieu. Op zijn veertiende werkt hij al in de Limburgse mijnen. Na zijn dienstplicht keert hij terug naar de mijnen, later naar het spoor, maar in 1934 raakt hij werkloos. Die uitzichtloosheid lijkt mee te spelen in zijn besluit om naar Spanje te gaan om zich bij de Republikeinse strijdkrachten aan te sluiten. Hij dient in de XVde Brigade en raakt in augustus 1937 gewond. Eind 1937 of begin 1938 besluit hij te deserteren. In januari 1938 meldt hij zich, samen met twee andere Nederlandse Spanjestrijders, bij het consulaat in Marseille. Ze zijn als verstekelingen via Oran Frankrijk binnengekomen. Omdat ze vrijwillig voor de Republiek hebben gevochten, weigert de consul hen financiële steun. Pistorius en zijn kameraad Duitemeijer proberen te voet richting Nederland te reizen, maar belanden uiteindelijk in Parijs. Duitemeijer keert terug naar Nederland; van Pistorius is niet duidelijk of hij dat ook doet. In augustus 1938 meldt Pistorius zich in Lille bij het Franse vreemdelingenlegioen. Hij volgt zijn opleiding in Algerije, dient daarna in Senegal en vecht in 1943 in Tunesië tegen Duitse en Italiaanse troepen. Na de capitulatie van de As‑machten in Noord‑Afrika loopt zijn vijfjarige contract af. Via kapitein Versteegh komt hij in contact met de Nederlandse strijdkrachten en vertrekt hij naar Engeland, waar hij op 7 oktober 1943 aankomt. Na de oorlog duikt Pistorius opnieuw op in de publiciteit. In 1952 bericht De Telegraaf dat hij als wachtmeester is veroordeeld wegens desertie en verduistering. Het artikel schetst hem als een “vechtjas”: hij vecht in Spanje, dient in het vreemdelingenlegioen, strijdt in Afrika en Sicilië, sluit zich in 1943 aan bij de Irene‑brigade en neemt deel aan de bevrijding van Nederland. Daarna dient hij in Indonesië, maar blijkt ongeschikt voor het vredesleger. Wanneer hij in 1951 te horen krijgt dat hij de dienst moet verlaten, probeert hij opnieuw naar het vreemdelingenlegioen te gaan, maar wordt afgewezen. Uiteindelijk meldt hij zich bij de marechaussee. BVD‑rapporten uit 1952 bevestigen zijn avontuurlijke levensloop en beschrijven hem als iemand die moeite heeft met een normaal bestaan. Hij staat bekend als drankzuchtig en roekeloos, maar ook als een ervaren militair. Binnen de familie geldt hij als het zwarte schaap; men weet dat hij in Spanje vocht, maar niet aan welke kant. Bron: https://spanjestrijders.nl/bio/pistorius-wilhelmus-theodorus-jacobus

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders