Selma Joles

Selma Joles is op 20 april 1907 in Amsterdam geboren als oudste kind van Joel Samuel Joles (1874-1942) en Eliza Lankhout (1880-1943). In 1935 slaagt ze voor haar artsexamen aan de Universiteit van Amsterdam en bouwt ze een eigen praktijk op aan de Keizersgracht 484, terwijl ze op nummer 561 woont. Daarnaast werkt ze op het Instituut voor Physische Therapie van dr. Van Breemen. Op 1 mei 1941 verbiedt de Duitse bezetter haar nog langer ‘arische’ patiënten te behandelen. In plaats daarvan gaat Selma Joodse meisjes die diëtist willen worden leren hoe ze via een dieet patiënten met reuma kunnen behandelen. In juni 1941 vraagt zij het ziekenfonds waar ze voor werkt of zij ook praktijk mag gaan voeren aan de Roerstraat, in de Rivierenbuurt, een buurt waar veel Joden woonden. Dat werd haar niet toegestaan vanwege de te grote afstand tussen haar woning en haar beoogde patiënten. Op 19 november 1941 probeert ze met haar Russische collega-arts Boris Sapir uit Nederland weg te komen. Sapir woont sinds 1937 als politiek vluchteling uit Rusland in Nederland; ook hij is getroffen door de Duitse maatregelen tegen Joodse Nederlanders. Met de trein gaan ze naar Bergen-op-Zoom, waar ze iemand 100 gulden betalen voor het regelen van een gids en het verstrekken van informatie over de verdere reisroute. De nacht brengen ze door bij een rabbijn. De volgende dag worden ze bij Putte door een Belgische gids de grens over geholpen. Ook wisselen ze Nederlands geld voor Belgische francs. Met de tram bereiken ze Antwerpen en met hulp van een Poolse bakker in de Provinciestraat 206 (en tegen betaling van 5.000 Franse francs) wijst hij hen de weg naar een zekere juffrouw Gurnidsky, die als gids zal optreden. Ook betalen ze elk 3.000 Franse francs voor een visum voor Bolivia, waarmee ze de doorreis door Frankrijk kunnen vergemakkelijken. Via Brussel gaan ze bij Valenciennes de grens met Frankrijk over. In Charleville brengen ze de nacht door in de wachtkamer van het station. In Besançon verblijven ze 5 dagen in hotel Alsace Lorraine. Een gids van 19 jaar (‘Robert’) brengt hen naar de demarcatielijn; daar eist hij een veel hogere som dan is afgesproken. In Lyon neemt Selma afscheid van dokter Sapir, die niet naar Engeland, maar naar Cuba wil gaan. Op 8 maart 1942 bereikt Selma Toulouse. Tot 15 juli werkt zij daar als arts voor de Nederlandse kolonie aldaar. Met een visum voor Curaçao vertrekt ze die dag naar Spanje en op 18 juli arriveert ze in de Portugese plaats Praia das Macas. In afwachting van haar visum voor Engeland werkt ze enkele dagen per week in het hospitaal van Lissabon. Pas na tussenkomst van het Medisch Oorlogscomité in Londen krijgt ze een pas met het stempel ‘home office, Authority J’. Tijdens haar verhoor in Londen doet ze een boekje open over Amsterdamse artsen met nazi-sympathieën en wekt ze verontwaardiging over haar opmerking dat ze in Portugal ‘een hooggeplaatst lid van het Duitse gezantschap in Lissabon seksuele diensten wilde aanbieden in ruil voor een uitreisvisum voor een van haar in Nederland achtergebleven bloedverwanten.’ Ondervrager Pinto noteert over haar: ‘Zeer zeker van zichzelf, tamelijk krachtig en voortvarend.’) Selma wordt arts bij de Nederlandse strijdkrachten in Engeland. In februari 1945 wordt ze door de Engelse regering naar België gestuurd voor de medische verzorging van evacués. In 1946 vestigt zij zich op Stadhouderskade 92. Ze is verbonden aan Mageen David Adom Beholland (hulpinstantie voor Israël) en de Nederlandse Zionistenbond Amsterdam. In 1949 emigreert ze naar Israël, ze woont in Haïfa en is op 25 januari 1963 in Tiberias overleden.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders