Jacobus Louis Franken

FRANKEN (Jacobus Louis, roepnaam Jacques), geboren te Bergen op Zoom op 25 januari 1905. In september 1930 verhuist hij van Woensdrecht naar Rotterdam, in 1932 trouwt hij in Vlissingen en in 1944 woont hij met zijn vrouw en inwonende schoonmoeder in de Rotterdamse Tarwewijk, op het adres Dordtschelaan 193. De ook inwonende schoonvader overlijdt in mei 1943. Bij de razzia van 10 november 1944 wordt Jacques opgepakt, hij is dan 39 jaar en onderwijzer Duits aan een katholieke school. ’s Avonds wordt hij, vanaf Station Rotterdam-Zuid, weggevoerd in een goederentrein, met weinig ruimte voor zo’n 50 man in een veewagen. Via Gouda en Woerden gaat het transport naar Utrecht. Omdat de trein in Woerden en Utrecht kortere en langere tijd stilstaat, kan Jacques briefkaarten aan zijn vrouw schrijven. In Woerden wordt de kaart voor hem geschreven door een man voor wiens huis de trein stilstaat. ’s Avonds gaat de trein naar Gronau en vervolgens richting Oberhausen. Wanneer de beoogde bestemming Münster niet doorgaat, dan komen de rond 800 mannen op 14 november 1944 weer in Gronau aan. Het oorspronkelijke transport betreft veel meer mannen, maar die zijn vanaf Gronau direct richting Keulen vervoerd. In Gronau wordt Jacques, met zo’n 100 man, ondergebracht in Eilermarkschule, waar zich ook hem bekende mannen uit de flat aan de Dordtschelaan bevinden. De mannen moeten bij Wessendorf, ten zuiden van Stadtlohn, aan de oever van de Berkel spitten (schansen graven), maar niet Jacques. Hij is aangesteld als kamerwacht en moet zorgen voor de netheid van de kamer en het verdelen van het eten. En hij heeft geluk dat zijn slaapplaats bij de verwarming is. Rond 26 november 1944 worden de mannen ondergebracht in een schoolgebouw in het kleine kerkdorpje Vardingholt(kirche), in de buurt van Bocholt en Borken. En ook hier zit het Jacques niet tegen. Opnieuw hoeft hij niet te spitten. Een S.A.-man die het transport van Gronau naar Vardingholt(kirche) begeleidt, stelt Jacques aan om de administratie en allerlei karweitjes te regelen. Voor het typewerk krijgt hij een assistent en weer slaapt hij bij de verwarming. Het hoofd van de school, ook een katholiek, is gastvrij en zorgt goed voor Jacques. Zo kan hij bij het schoolhoofd goed eten. Nog voor de kerst stopt de briefwisseling van Jacques met het thuisfront. Hoe het verder met hem is gegaan in de oorlog en wanneer hij is teruggekeerd naar Rotterdam, is niet bekend. Het zou kunnen zijn dat hij is afgekeurd (daarvan is eind november 1944 sprake, maar een strengere keuring zal volgen), maar het zou ook kunnen zijn dat zijn rector een verklaring heeft afgegeven dat Jacques Duitse lessen geeft en dat hij, bij gebrek aan voldoende leerkrachten in het Duits voor katholiek onderwijs, niet gemist kan worden. In augustus 1975 verhuizen Jacques en zijn vrouw naar Bergen op Zoom. Daar overlijden beiden, Jacques op 19 november 1988, 83 jaar oud.

Bron: Stadsarchief Rotterdam