Johannes Petrus Coenradis Maria van Vonderen

Ook bekend als: Joop

Johannes (Joop) Petrus Coenradis Maria van Vonderen is op 8 september 1921 in Leiden geboren als oudste van zes kinderen van Johannes en Allchonda van Vonderen-van Haasteren. Het gezin woont op de Hooigracht 58, waar Hans Fles (1920-1942) op nummer 24 woont, en later op de Marialaan 15. Op de lagere school raakt Joop bevriend met Jan Brugman (1920). De drie jongens worden Engelandvaarder. Op 14 mei 1940 fietst Joop van Leiden naar Rotterdam, waar zijn jongere zusje logeert. Als hij voorbij Delft is, ziet hij dat Rotterdam brandt, en er liggen al wrakken van vliegtuigen op de weg. De Duitsers horen in december 1940 dat hij naar Engeland wil gaan en ontbieden hem op het politiebureau. Hoewel hij zich duidelijk anti-Duits gedraagt, wordt hij toch vrijgelaten, waarna hij onderduikt. Een paar keer probeert hij met vrienden vanuit Katwijk weg te zeilen, vergeefs. Omdat de groep verraden wordt, verdwijnt hij naar Hillegom, later naar Kampen en tenslotte weer terug naar Hillegom. Met zijn groepje probeert hij een snelboot in IJmuiden te stelen, maar dat wordt ontdekt. Ze vluchten. Ze doen nog een poging: met een Canadese kano willen ze vanuit Noordwijkerhout vertrekken. Het mislukt en hij kan via de duinen ontsnappen. In 1941 probeert het groepje vanuit Zeeland naar Engeland te vliegen, maar op weg naar Zeeland worden ze op 2 oktober in Rotterdam gearresteerd. Voor verhoor wordt hij naar de Haagse Veer gebracht en daarna naar het Huis van Bewaring in Scheveningen (het Oranjehotel). In Utrecht (Wolvenplein en Gansstraat) wordt hij veroordeeld. Op 1 maart 1943 komt hij in Kamp Vught aan, waar hij kampnummer 5432 krijgt. Op 10 of 13 maart 1943 wordt hij als Nacht- und Nebel gevangene nr 17355 op transport gezet naar Neuengamme, waar hij kampnummer 19008 krijgt en opgeeft dat hij timmerman is. Hij wordt te werk gesteld in het timmer-arbeidscommando en werkt onder andere in de Waltherwerke. Het leven in het kamp is zwaar en het eten karig en slecht. Hij loopt allerlei ziektes op, zoals tyfus en Phlechmone, een soort onderhuidse ontsteking via streptokokken. Hij durft niet naar het Revier (ziekenboeg) te gaan omdat hij bang was, dat zijn arm in het Revier geamputeerd zal worden. Hij snijdt zelf de wond open. Op 16 juni 1944 wordt hij als NN gevangene overgeplaatst naar Natzweiler, waar hij kampnummer 17355 krijgt. Hij wordt door een arts onderzocht, en gezond verklaard. Bij aankomst weegt hij 74 kg, drie maanden later nog maar 62 kg. Hij boft, want hij hoeft niet in de steengroeven te werken, maar wordt als timmerman ingezet om barakken bouwen. In september 1944 wordt het kamp geëvacueerd naar Dachau, waar hij Jan Brugman weer ontmoet. Als timmerman wordt hij naar het buitenkamp Ottobrunn gebracht, waar hij bekistingen moet maken voor de bouw van een vliegtuigfabriek. In januari 1945 komt hij terug in Dachau, waar hij weer tyfus oploopt. Omdat hij bang is als Nacht- und Nebel gevangene doodgeschoten te worden, neemt hij de identiteit en het kampnummer van een overleden Poolse gevangene aan en meldt dat Joop van Vonderen dood is. Ze worden op zondag 29 april 1945 door de Amerikanen bevrijd. Hij wordt aangesteld om elke dag de doden te registreren. Voordat hij de poort uitgaat, wordt hij met DDT ondergespoten, waarna hij de dodenlijst bij de Amerikanen kan inleveren en krijgt hij een injectie tegen tyfus. Ook maakt hij een lijst van de mensen die nog leefden. Hoewel het kamp bevrijd is, duurt het nog weken voordat ze naar huis kunnen gaan. Prins Bernhard stuurt na ruim een maand een stel vrachtwagens naar het kamp om de Nederlanders op te halen. Via ’s Heerenberg, waar ze medisch onderzocht worden, rijden ze eind juni terug naar huis. Hij voelt zich niet welkom in Nederland en meldt zich aan als oorlogsvrijwilliger in Indië. Hij wordt niet aangenomen wegens zijn slechte gezondheid en gaat Indologie en Indisch Recht in Leiden studeren. Hij woont bij de oma van Jan Brugman. Hij richt met Nico Wijnen (vriend uit Natzweiler) de Stichting Vriendenkring Neuengamme op. Na de oorlog woont hij weer in Leiden. Hij is op 11 december 2004 in Best overleden. Hij is mede-oprichter van de Stichting Vriendenkring van Neuengamme.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders