Charles Louis Hubert Ruys

Charles Louis Hubert Ruys (21, geboren 23 augustus 1918 in Den Haag) is artiest en kelner en woont in de Deldensestraat 90 in Goor. Hij heeft aldaar gewerkt in het schildersbedrijf van de firma Gerrits aan de Christiaan Geurtsweg en daarna zijn militaire dienstplicht vervuld bij het bataljon geneeskundige troepen in Amersfoort, later als Rode Kruis-soldaat bij het 5e grensbataljon in Holten. Tijdens de inval van het Duitse leger in Nederland was hij militair actief aan de IJssellinie en na zijn demobilisatie is hij gaan werken als schildersknecht bij de Goorse firma Van de Belt. Om te voorkomen dat hij te werk wordt gesteld in een munitiefabriek in Duitsland gaat Charles in augustus 1940 werken in een hospitaal in het Duitse Braunschweig, waar buitenlanders worden verpleegd die in Duitse strafkampen zijn mishandeld, ‘op een zodanige wijze dat ze meestal stierven. De verhalen die ik zo nu en dan bij stukken en brokken van deze mensen hoorde zijn haast te afschuwelijk om te vertellen. (…) De verpleegsters in het hospitaal waren krengen, de allergemeenste vrouwen die ik ooit in mijn leven ontmoet heb. Een verpleegster schopte tegen een lijk aan en zei: ‘Weer een rot Pool dood’, daarbij hatelijk lachend.’ Hij is er getuige van de afranseling van de Amsterdammer Frans Bers (22), die aan de gevolgen ervan bezwijkt. Charles helpt patiënten aan sigaretten en klontjes boter uit de keuken. Op 15 februari 1941 moet hij de ongeneeslijk zieke Nederlander Van Son naar Deventer begeleiden. Daar besluit hij niet naar Braunschweig terug te keren, maar uit te wijken naar Engeland. Hij zoekt daartoe contact met zijn vriend Coen de Iongh in Rotterdam. Volgens De Iongh heeft de route via Spanje echter weinig kans van slagen (hij zou later dat jaar met Robbie Cohen in een kano naar Engeland gaan). Op 15 maart 1941 brengt een vriend hem in een bestelbus naar het grensplaatsje Putte. Hij gaat te voet de grens over en neemt vervolgens de tram naar Antwerpen en vandaar de trein naar Berchem. Via Gent en Meulenbeke bereikt hij te voet het plaatje Menen bij de Franse grens. Een Franse smokkelaar helpt hem de grens over, te voet en per vrachtauto bereikt hij Lille. Een caféhouder daar bezorgt hem een plaatsje in een goederentrein naar Parijs. Daar verblijft hij een paar dagen in een hotelletje aan de Boulevard de Maréchal Foch 48 in Fontainebleau. Te voet en liftend bereikt hij het dorpje Chartres sûr Cher. ’s Nachts vaart hij het riviertje de Cher over, hij is in Vichy-Frankrijk. Met een Frans militair vervoersbewijs reist hij naar Toulouse en Marseille. Daar probeert hij vergeefs per schip over te steken naar Noord-Afrika. In Perpignan vindt hij hulp bij de Nederlander Joop Kolkman, die hem onderdak geeft in een huis in Le Soler. Maar na enkele dagen wordt hij opgepakt door de Franse politie. Hij verblijft achtereenvolgens in gevangenissen in Ceret en Argèles-sûr-Mer (‘Frankrijk op z’n slechtst’). ‘Op een dag kwam er een Franse heer in het kamp die vroeg wie er naar het Vreemdelingenlegioen wilde. Ik meldde mij terstond, met het doel tijdens het vervoer te ontvluchten.’ Een Gestapoman in burger begeleidt hem naar een kamp bij Brest, waar hij hard moet werken en een afranseling met gummistokken ondergaat. Als op 24 juli ’41 een Duitse vrachtauto het terrein op rijdt en de chauffeurs zich naar de kampkeuken begeven, kruipt Charles onder het zeildoek van de wagen. Nietsvermoedend rijden ze het kamp uit. Als ze buiten Brest stoppen bij een café kruipt Charles vanonder het zeildoek tevoorschijn. ‘Toen begon mijn tocht terug naar Nederland. Overdag liep ik grote afstanden, met in totaal 5 Franse francs op zak.’ De nacht brengt hij door bij boeren. Via Parijs, Hierzon, Rijssel, Brussel, Maaseik en Weert keert hij terug in Goor. De maanden erna werkt Charles als kok op de scheepvaartschool ‘Elfbergen’ in Oude Mirdum, als kelner in hotel Denneheuvel in Epe en als handelsreiziger in speelgoed. Intussen werkt hij voor de verzetsgroep Vrij Nederland., waarbij hij op het nippertje aan arrestatie ontkomt. Op 7 juni 1944 begint Charles opnieuw aan de reis vanuit Deventer naar Engeland. Via Putte, Antwerpen en Brussel bereikt hij enkele maanden later het inmiddels bevrijde Cherbourg. Vandaar bereikt hij op 15 september de Engelse havenplaats Southampton per ferryboot. Ondervrager Van den Berg noteert in Londen over hem: ‘Hoewel het verhaal van Ruys hier en daar wel wat fantastisch lijkt, geloof ik niet dat hij onwaarheid spreekt. M.i. is hij een jongen die, ondanks zijn weinige ontwikkeling doch met veel handigheid, zich heel gauw uit een benarde positie weet te redden. Aan durf schijnt het hem ook niet te ontbreken.’

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders