Willem van Iterson

ITERSON van (Willem), geboren te Rotterdam op 31 oktober 1927. Vanaf 1935 woont het ouderlijk gezin in de 2e Gijsingstraat. Bij het vergisbombardement van 31 maart 1943 wordt deze straat grotendeels vernield. Daarna verhuist het gezin naar de Clingendaal in Rotterdam-Vreewijk. Bij de razzia van 10 november 1944 wordt Willem opgepakt door Hollandse SS-soldaten, hij is dan nog maar net 17 jaar en leerling aan de 2e Ambachtsschool aan de Beukelsdijk, richting elektrotechnisch bankwerken. De reis naar Duitsland is een kwelling. Via het Feijenoord stadion wordt Willem naar de Nassaukade gedirigeerd. Daar moet hij instappen in een zogeheten landingsschip (een rijnaak waarvan de kop is afgezaagd), waar hij nog tot aan de enkels water in staat en die wordt bestuurd door slechte stuurlui. Na een tussenstop in Amsterdam moet hij plaatsnemen in een voorpostenboot waarin hij op het dek wordt geteisterd door regen, hagel en storm; hij mag niet naar beneden. Op het IJsselmeer worden hij en andere mannen zeeziek. Verkleumd en geradbraakt komt hij aan in Zwolle. Lopend moet hij naar Wezep, waar hij na enkele dagen op de trein wordt gezet. Het blijkt de trein te zijn die bij Bad Zwischenahn (nabij Oldenburg) betrokken raakt bij een ongeluk waarbij zo’n 30 Rotterdammers om het leven komen. Een Duitse soldaat die onderweg enkele malen een jonge Rotterdamse jongen wil doodschieten, overleeft het ongeluk niet; hij ligt dood onder de treeplank. Willem helpt mee bij de reddingsactie. In Duitsland komt hij op verschillende plekken terecht. Soms goed. Vaker slecht. Zo komt hij in Barenburg terecht in een beestenboel (veel luizen) en wordt hij mishandeld (klappen, knietje in zijn kruis). Rond de kerst heeft hij zijn ondergoed maar 1 keer kunnen verschonen. In die periode krijgt hij fysieke klachten: pijnlijke hand en zwerend been. Na de jaarwisseling nemen de frontgevechten toe. Vlakbij het Lager storten twee vliegtuigen neer, met veel branden en explosies. Rond 31 januari 1945 is hij per trein onderweg naar Sulingen, wanneer Jabo’s 11 aanvallen uitvoeren op de trein. Net als hij van zijn zitplaats is opgestaan, slaan op die plek enkele kogels in. Willem weet uit de trein te komen en helpt later de gewonden, waaronder vermoedelijk de Rotterdammer Hendrik Johannes de Visser, die in zijn borst is geraakt en wiens onderbeen er af is. Op 2 februari 1945 overlijdt Hendrik in een ziekenhuis te Sulingen. De Jabo’s schieten ook op vluchtende mensen. Vanaf begin maart 1945 verblijft Willem in en rondom Münster. De stad is een puinruïne, de lagers zijn vies en smerig. Op 11 maart 1945 ontsnappen vijf Rotterdammers succesvol, Willem heeft spijt dat hij niet met hen is meegegaan. En zo blijft hij in het gebied waarin het oorlogsgeweld toeneemt, soms levensbedreigend is en de Duitsers de mannen slecht behandelen en hen, nu vooral ’s nachts, zwaar en zinloos werk aan het spoor laten verrichten. Willem raakt ernstig verzwakt. Op 2 april 1945 wordt Willem bevrijd door de Amerikanen; hij werkt een maandje voor hen, vermoedelijk als tolk. Begin mei 1945 wordt hij met een vrachtauto naar Nederland gebracht. Via Venlo en Steijl komt hij aan in Baexem. Na de Duitse capitulatie gaat hij via Eindhoven en Nijmegen naar Kamp Amersfoort, waar hij overnacht. De volgende ochtend gaat hij naar Rotterdam, waar hij aankomt op station D.P. Na de oorlog emigreert Willem vrijwel direct naar Nieuw-Zeeland. Later vertrekt hij met zijn Nederlandse vrouw naar Zweden, om na een paar jaar terug te keren naar Rotterdam. Hier werkt hij als automonteur en heftruckchauffeur, maar tekent hij ook een bekend reclamebord voor R.V.S. (man en vrouw met paraplu). Hij overlijdt op 16 november 1990 in Rotterdam, 63 jaar oud.

Bron: Stadsarchief Rotterdam