Benedictus H Sajet

Ook bekend als: Ben

De Amsterdamse arts Benedictus Herschel Sajet is op 17 maart 1887 in Amsterdam geboren. Zijn vrouw, de niet-Joodse Selma, neemt zijn praktijk waar want Ben duikt onder en wil zo snel mogelijk naar Engeland vertrekken. Dat geldt ook voor ingenieur Willem den Boer (52) uit Dordrecht, die commandant is bij de verzetsorganisatie 'De Oranjewacht' en door de Duitsers wordt gezocht. Sajet koopt in Diemen voor 1000 gulden een viereneenhalf meter lang bootje met buitenboordmotor. Op 18 juni 1941 is het zo ver. De overige passagiers zijn Sajets zonen Jaap en Herman, machinist Kees de Graaf en Louis Gerards. In het geheim wordt het bootje met een kleine vrachtwagen naar Petten vervoerd en in de Hondsbosschevaart bij de Zijpersluis te water gelaten. Dijkbaas Jan Bellis helpt de mannen naar zee te komen. Ze roeien naar de Leihoek en kort voor middernacht trekken ze met hulp van Arie Bellis en Herman Corbière de boot over de zeedijk. Als de klok twaalf uur slaat horen ze de laarzen van Duitse wachtposten op de dijkstenen klossen, maar het loopt goed af. Juist als ze de boeg door de branding willen sturen, klautert Herman Corbière ook in de boot. 'Ik kan niet meer terug', fluistert hij. Het lukt de mannen niet door de branding te komen en daarom zetten ze de motor aan. Van navigeren had niemand verstand. Sajet strekt zijn arm naar de Poolster en ze sturen de boot loodrecht op de richting die zijn arm aangeeft. Zo varen ze van oost naar west. De zee is rustig en ze blijven dankzij een mistbank onopgemerkt door een groot schip dat op korte afstand voorbij vaart. Als de wind aantrekt en de motor uitvalt moeten de mannen flink roeien. Tot overmaat van ramp verliezen ze een van de riemen. Ondanks de lichte paniek in het bootje besluiten ze door te zetten. Na zo'n 36 uur varen worden ze gezien door een vliegtuig en even later stoomt een schip op hen af. Tot hun vreugde is het een Engelse oorlogsbodem. Ze worden aan boord genomen en naar Engeland gebracht. Ben wordt in Engeland scheepsarts en maakte er deel uit van verschillende Nederlandse regeringscommissies. Zijn zonen Herman en Jaap voegen zich bij de Engelse marine. Achteraf blijkt dat op 17 juni, de dag voor hun vertrek, Bens andere zoon Daan met zijn jachtvliegtuig in Engeland is verongelukt. Zijn zoon Jaap komt in 1942 om het leven bij een ongeval in het Engelse leger. Zijn zoon Herman, ook huisarts, sterft bij een verkeersongeval in Spanje in 1953. Ben overlijdt op 24 september 1986 in Amsterdam.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders

Ben Sajet (1887-1986) was een prominent sociaaldemocratisch politicus en huisarts uit Amsterdam, bekend om zijn inzet voor volksgezondheid en sociale geneeskunde. Opgegroeid in een joods middenstandsmilieu in de Amsterdamse Jodenhoek, werd hij al op jonge leeftijd socialist en bleef dat zijn hele leven. Na zijn studie geneeskunde werkte hij als huisarts in volksbuurten en zette hij zich in voor de bestrijding van volksziekten zoals trachoom en tuberculose. Vanaf 1923 was hij jarenlang lid van de Amsterdamse gemeenteraad en vanaf 1928 ook van de Provinciale Staten, waar hij zich sterk maakte voor de verbetering van de stedelijke gezondheidszorg en de oprichting van een modern academisch ziekenhuis, het latere AMC. Een belangrijk hoofdstuk in zijn leven was zijn betrokkenheid bij de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Als secretaris van het comité Hulp aan Spanje organiseerde hij medische hulp en materiaal voor de Spaanse republikeinen. Hij bezocht Spanje meerdere keren, maakte indruk met zijn verslaglegging over de situatie aan het front en de vluchtelingen, en verzette zich fel tegen het fascisme en de passiviteit van democratische landen. Zijn ervaringen in Spanje versterkten zijn antifascistische overtuiging. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vluchtte Sajet in 1941 met zijn gezin via een gevaarlijke boottocht naar Engeland. Hij werkte daar voor de Nederlandse regering in ballingschap, gaf lezingen over de situatie in bezet Nederland en hielp gevluchte Nederlanders in het Caribisch gebied. Na de oorlog keerde hij terug naar Amsterdam en hervatte zijn politieke werk, waarbij hij zich bleef inzetten voor gezondheidszorg en bejaardenzorg. Hij was een visionair die altijd handelde vanuit solidariteit en praktische daadkracht. Zijn nalatenschap leeft voort in het naar hem genoemde plein en zorginstituut in Amsterdam.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)