Akta gminy Wysokie powiat zamojski

Gmina wiejska jako najniższa jednostka administracyjna w Królestwie Polskim stanowiła samorząd terytorialny obejmujący wszystkich jej mieszkańców. Ustrój gmin wiejskich i urząd wójta opierał się na postanowieniach dekretu Księstwa Warszawskiego z dn. 23 lutego 1809 r. "O organizacji gmin miejskich i wiejskich". Na czele gminy stał wójt, który w każdej gromadzie wyznaczał swoich zastępców, czyli sołtysów. Do obowiązków wójta należał m.in. nadzór nad wykonaniem zarządzeń państwowych, administrowanie majątkiem gminy, dbałość o utrzymanie porządku i bezpieczeństwa. Postanowienia namiestnika Królestwa Polskiego z dn. 3 lutego 1816 r. i z dn. 30 maja 1818 r. zatwierdziły dotychczasową organizację gmin i szczegółowo określiły kompetencje wójta. Ukaz carski z dn. 2 marca 1864 r. wprowadził nowy ustrój gminy wiejskiej. Odtąd organami administracji państwowej były: zebrania gminne, wójt gminy, sołtysi i sąd z ławnikami. Poza tym gminy mogły mieć osobnych pisarzy, poborców podatkowych, inspektorów szkół i szpitali, gajowych i in. urzędników. W latach 1915-1918 ukształtowała się niemal ostatecznie wewnętrzna organizacja samorządu gminnego. Art. 2 Dekretu z dn. 27 listopada 1918 r. zniósł istniejący dotychczas urząd pełnomocnika gminnego, ustanawiając jednocześnie nowy organ radę gminy. Po uwzględnieniu zmian wprowadzonych przez Dekret w skład organizacji gminy weszły: zgromadzenie gminne, rada gminy, wójt i inni urzędnicy, sołtysi. W dniu 23 marca 1933 r. weszła w życie pierwsza ustawa jednolita dla gmin całego kraju "O częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego" obowiązująca na wszystkich terenach byłych zaborów z wyjątkiem Śląska. Zgodnie z cytowaną ustawą organem ustawodawczym i kontrolnym gminy była rada gminy, organem wykonawczym i zarządzającym był zarząd gminny. Na czele zarządu stał wójt i jego zastępca podwójci. W roku 1939 na mocy rozporządzenia Generalnego Gubernatora z dn. 28 listopada 1939 r. "O zarządzie gmin polskich" gminy zostały podporządkowane władzom okupacyjnym. Wszelka władza gminy została przelana na burmistrza, a w gminach wiejskich na wójta, którego powoływał starosta (Kreishauptmann). Starosta mógł uchylić każde zarządzenie wójta, jak również wydać własne, obowiązujące gminę. Po wyzwoleniu powołano na mocy ustawy z 11 września 1944 r. gminne rady narodowe pełniące rolę władzy ustawodawczej. Ustawa z dn. 20 marca 1950 r. "O terenowych organach jednolitej władzy państwowej" zniosła zarządy gmin. Rady stały się terenowymi organami władzy państwowej w gminach, miastach, powiatach i województwach. Organem wykonawczym rad narodowych i zarządzającym było prezydium. W 1954 r. gminne rady narodowe zostały zlikwidowane, a w ich miejsce powołano gromadzkie rady narodowe. Gmina Wysokie należała do powiatu zamojskiego. Na nią składały się następujące miejscowości: Białobrzegi, Borowina Sitaniecka, Bortatycze, Bortatycze Kol., Łapiguz, Siedliska, Sitaniec Kol., Sitaniec Poduchowny, Wolica Sitaniecka, Sitaniec, Sitaniec Wolica, Wólka Złojecka, Wysokie, Zarudzie, Złojec. [na podstawie wstępu do inwentarza] Sprawy ogólno-organizacyjne: akta różne, okólniki, dane o gminie, przepisy i zarządzenia, instrukcje, projekt podziału gminy na gromady 1938-1954 9 j.a.; Protokóły z posiedzeń i uchwały Gminnej Rady Narodowej i Prezydium Gminnej Rady Narodowej 1934-1954 16 j.a.; Sprawozdania z działalności 1944-1954 7 j.a.; Kontrole: protokóły 1922-1953 6 j.a.; Skargi i zażalenia 1951-1954 2 j.a.; Protokóły z sesji sołtysów 1944-1953 5 j.a.; Sprawy personalne: wybory sołtysów, ewidencja organów ustrojowych, sprawy osobowe, szkolenia 1937-1954 9 j.a.; Majątek gminy i gromad oraz sprawy ogólno-gospodarcze: księgi inwentarzowe, zarządzenia, korespondencja, przejmowanie majątków opuszczonych i poniemieckich, spisy inwentarza szkół na terenie gminy, projekt przystanku w Złojcu, przedsiębiorstwa gminne, sprawy lokali dla przedszkoli 1934-1951 16 j.a.; Bezpieczeństwo i porządek publiczny: korespondencja w sprawie organizacji i stowarzyszeń, sprawy sądowe, sprawozdania, wykazy osób pozbawionych praw obywatelskich, walka ze spekulacją, orzeczenia Kolegium Orzekającego, rejestry wyroków sądowych, rejestr odbywających karę w areszcie, sprawy karno-administracyjne, protokóły rozpraw, poświadczenia obywatelstwa, pisma poufne, zasiłki dla rodzin wojskowych, spisy poborowych, Gminny Komitet Wykonawczy ZSL, Związek Zawodowy Pracowników Samorządu Terytorialnego i Użyteczności Publicznej 1937-1954 33 j.a.; Ewidencja i kontrola ruchu ludności: instrukcje, sprawy żydowskie, wykaz osób zamordowanych przez Niemców, spisy ludności, wykaz repatriantów osiedlonych na terenie gminy, statystyka ludności, wykaz ludności ukraińskiej, dane statystyczne o wysiedlonych w czasie pacyfikacji, akta USC, zmiany nazwisk, przepisy, zezwolenia na sporządzanie metryk, karty zgonów, księgi ludności stałej gminy 1865-1954 40 j.a.; Sprawy finansowe: budżety, sprawozdania rachunkowe, listy płacy, dzienniki główna, podatki, daniny narodowe, szarwarki 1925-1954 90 j.a.; Oświata i kultura: zarządzenia i korespondencja, posiedzenia Komisji Oświaty i Kultury 1948-1953 5 j.a.; Opieka społeczna: koszty leczenia, sprawy ubezpieczeń społecznych, kontrole bezrobotnych, ekshumacja zwłok żołnierzy radzieckich, wydział zdrowia, zasiłki dla uciekinierów zza Buga, zbiórka darów dla powodzian, ubezpieczenia pracowników, sprawy zatrudnienia inwalidów 1936-1953 10 j.a.; Przemysł i handel: zarządzenia, korespondencja, wykaz przedsiębiorstw 1948-1949 2 j.a.; Drogi i place publiczne: projekt mostów na drodze Sitaniec-Wysokie, plany pracy i protokóły Komisji Gospodarki Drogowej 1947-1954 4 j.a.; Rolnictwo: zestawienia statystyczne, zarządzenia, wykaz odłogów, wykazy obowiązkowych dostaw, parcelacja majątków poniemieckich, klasyfikacja gruntów, melioracja, akta Komisji Rolnej i Leśnej,rejestry gospodarstw rolnych 1941-1953 33 j.a.